Kireç Sökücü Sprey, musluk, batarya, duş başlığı, fayans, cam ve paslanmaz çelik tezgâh gibi yüzeylerde ince kireç tabakasını çözmek için kullanılır. İçindeki asit kalsiyum karbonatla tepkimeye girer, karbondioksit çıkar ve yüzeyde görülen köpürme kirecin çözüldüğünü gösterir. Sprey form ürünü dik yüzeyde tutar, yalnız kirli bölgeye uygulanır ve az malzeme harcatır.
Kullanım dört adımdan oluşur. Ürün temiz yüzeye 15-20 cm mesafeden püskürtülür, etiketteki süre kadar beklenir, yumuşak bezle silinir ve bol suyla durulanır. Yüzeyin kurumasına izin verilmez; asit yüzeyde kalırsa leke ve matlaşma bırakır. Musluk ucundaki perlatör sökülüp ayrıca bekletilir, duş başlığı ürünle ıslatılmış bir poşetle sarılır, cam duşakabin ise silindikten sonra kuru bezle çekilir. Kireç kalınsa işlem birkaç tur hâlinde tekrarlanır, sert fırça ya da çelik telle zorlanmaz.
Her yüzeyde kullanılmaz. Mermer, traverten ve kireç taşı kalsiyum karbonattan oluştuğu için asitle matlaşır ve oyulur. Çimento esaslı derz, eloksallı alüminyum, lake boya ve dekoratif batarya kaplamaları da dikkat ister. Asitli ürün çamaşır suyu ve klor içeren temizleyicilerle karıştırılmaz, çünkü zehirli klor gazı çıkar.
Endüstriyel tesislerde kireç çoğunlukla borunun, kondenserin ya da eşanjörün içinde birikir ve sprey oraya ulaşamaz. Bu ekipmanlarda çözelti pompayla devir daim yapılır. DNC Endüstriyel Kimya olarak ürettiğimiz D-SCALER, pH değeri 1,5-2 olan inhibitörlü bir kireç sökücüdür; saf ya da 1/5-1/20 oranında kullanılır, işlem sonunda DNCOL NEUTRAL ile nötralize edilir. Alüminyum ve galvaniz içeren sistemlerde D-SCALER SD seçilir.
Evde ve iş yerinde kireç yeniden oluşuyorsa kaynağı sudur; sıcak su kullanılan noktalar, yani duş başlığı, çay makinesi ve su ısıtıcı ilk kireçlenen yerlerdir. Duş sonrası camı çekmek ve musluk çevresini kurulamak tabakanın kalınlaşmasını geciktirir. Kalın birikimde işlem hem uzar hem yüzeye daha fazla ürün değer. Sprey form kullanırken eldiven ve gözlük takılır, ortam havalandırılır, çocuklar ve evcil hayvanlar uzak tutulur.
Kireç Sökücü Sprey Nerelerde İşe Yarar?
Kireç sökücü sprey, kirecin yüzeyde ince bir tabaka hâlinde durduğu yerlerde iş görür. Musluk ağzındaki beyaz kabuk, duş başlığının deliklerini daraltan tortu, fayansın üzerinde kuruyan su izi ve cam duşakabindeki bulanıklık bu gruba girer. Sprey form ürünü dik yüzeyde tutar, bezle sürmeye ya da bir kaba daldırmaya göre daha az malzeme harcatır ve yalnız kirli bölgeye uygulanabilir.
Kireç, suyun içindeki kalsiyum ve magnezyum tuzlarının buharlaşırken geride kalmasıyla oluşur ve büyük kısmı kalsiyum karbonattır. Asit bu tuzla karşılaştığında onu suda çözünen bir bileşiğe çevirir ve karbondioksit açığa çıkarır. Püskürttüğünüz yerde görülen ince köpürme bu tepkimenin kendisidir. Köpürme kesildiğinde ya kireç bitmiştir ya da yüzeydeki asit tükenmiştir. DNC Endüstriyel Kimya olarak bu tepkimeye dayanan kireç sökücü kimyasallar üretiyoruz; evde kullanılan sprey de fabrikadaki devir daim çözeltisi de aynı kimyaya yaslanır, aralarındaki fark yüzeyde ve uygulama yönteminde ortaya çıkar.
Kirecin Kalınlığı Uygulama Yöntemini Belirler
Spreyin gücü kadar kirecin kalınlığına da bakmak gerekir. Birkaç haftalık su lekesi ya da ince bir kabuk tek püskürtmeyle çözülür. Aylar boyunca katman katman büyümüş, sertleşmiş bir birikimde ürün yüzeye nüfuz edemeden aşağı akar ve alttaki kireç yerinde kalır. Böyle durumlarda aynı yüzey birkaç tur hâlinde işlenir; her turda gevşeyen kısım alınır, ardından yeni ürün püskürtülür.
Kireç tabakasının altında pas ya da sabun filmi de olabilir. Rengi sarıya ya da kahverengiye kayan birikim kireçten fazlasını barındırıyordur ve tek ürünle tamamen gitmeyebilir. Çelik tel ya da sert bir fırçayla zorlamak yüzeyi çizer, çizik de kireci bir sonraki seferde daha hızlı tutar. Bekleme süresini uzatmak ve ürünü tekrarlamak daha az zarar verir.
Musluk Kireç Sökücü Olarak Sprey Nasıl Kullanılır?
Musluk kireç sökücü olarak sprey kullanılacaksa önce hangi parçanın temizleneceği belirlenir. Musluk gövdesindeki ve batarya tabanındaki kireç spreyle çözülür. Suyu havayla karıştıran uçtaki perlatör ise kireçten en çok etkilenen parçadır ve çoğu zaman elle sökülüp bir kaba konabilir. Sökülemeyen perlatör için ürün küçük bir bezin üzerine püskürtülür, bez uca sarılıp bekletilir.
Batarya yüzeyi krom kaplıysa kısa temas yeterlidir. Mat siyah, fırçalanmış altın ya da PVD gibi dekoratif kaplamalarda üreticinin yüzey bakım talimatı esas alınır; çünkü asit kaplamanın rengini soldurabilir. Bazı muslukların ucunda su akışını ayarlayan küçük bir elek bulunur; kireç en çok burada toplanır ve su akışı zayıflar. Elek temizlendikten sonra yerine takılırken contasının yuvasına oturduğuna bakılır, aksi hâlde musluk damlatır. Doğru uygulamada ürün püskürtülür, süresi dolunca yumuşak bezle silinir ve bol suyla durulanır. Bataryanın dibinde, rozetin altında kalan ürün zamanla kaplamayı lekeler, o bölgenin durulanması atlanmamalıdır.
Banyo Kireç Sökücü Sprey ile Duş Başlığı, Fayans ve Cam
Banyo kireç sökücü sprey duş başlığında iki şekilde kullanılabilir. Başlık sökülebiliyorsa içinde ürün olan bir kaba batırılır; sökülemiyorsa ürünle ıslatılmış bir poşet başlığa geçirilip lastikle sabitlenir. Silikon uçlu başlıklarda delikler kısa sürede açılır, ama silikon uzun asit temasından hoşlanmaz. Süre dolunca başlıktan bir süre su akıtılır ve iç kısımdaki ürün tamamen atılır. Bu işlemi banyo temizliğinin sonuna bırakmak mantıklıdır; çünkü duş başlığından akan çalkantı suyu fayans ve cam üzerindeki ürün kalıntısını da süpürür.
Fayans yüzeyde sabunla karışmış kireç genellikle beyazımsı bir film bırakır. Yukarıdan aşağı doğru püskürtmek, akan ürünün alttaki yüzeye de değmesini sağlar. Derz çimento esaslıysa asit onu zamanla aşındırır; derz aralarına uzun süre ürün bırakmak yerine kısa temas ve bol durulama tercih edilir.
Cam duşakabinde sorun kireçle birlikte sabun ve cilt yağıdır. Püskürtmeden sonra camı kuruyana kadar bırakmak lekeyi daha da belirginleştirir. Cam silinir, durulanır, sonra kuru bir bezle çekilir. Duşakabin profillerinde eloksallı alüminyum bulunuyorsa ürün profile uzun süre değmemelidir. Klozet ve lavabo gibi porselen yüzeylerde kireç halkası genellikle su çizgisinde oluşur; sprey burada bir süre bekletilir, sonra fırça ile ovalanır. Porselen asitten etkilenmez, ancak yanındaki krom armatür ve plastik kapak aynı püskürtmeyle ıslanır, bu parçalar da durulanmalıdır.
Paslanmaz Tezgah ve Makine Dış Yüzeylerinde Sprey
Paslanmaz çelik tezgâhlarda su damlalarının bıraktığı halkalar kireç lekesidir. Yüzeyin fırçalama yönü varsa temizlik de o yönde yapılır; ters yönde sürtmek ince çizikler bırakır. Püskürtülen ürün kısa süre bekletilip nemli bezle silindikten sonra yüzey durulanır ve kurulanır. Paslanmaz çelikte asidin yüzeyde kalması, sonradan matlaşma ve leke olarak geri döner.
Çay ocağı, endüstriyel kahve makinesi, bulaşık makinesi kapağı ve kazan gövdesi gibi ekipmanlarda spreyle yalnız dış yüzey ve kapak çevresi temizlenir. Boyalı gövdelerde ürünün boyaya uzun süre değmesi istenmez, küçük bir noktada deneme yapılır. Gıdayla temas eden yüzeyler temizlendikten sonra bol suyla durulanır ve ürün kokusu kalmayana kadar tekrar çalkalanır.
Mutfaklarda tezgâh kenarlarında ve musluk dibindeki dar aralıklarda biriken kireç genellikle sabun, yağ ve gıda kalıntısıyla karışıktır. Böyle bir birikimde önce yağ alıcı bir temizleyici kullanılır, sonra kireç sökücü uygulanır. Sıra ters çevrilirse yağ tabakası asidin kireçle temas etmesini engeller ve ürün boşuna harcanır.
Sprey Kireç Çözücü Seçerken Etikette Neye Bakılır?
Piyasadaki kireç çözücülerin çoğu organik ya da mineral asit içerir. Sitrik ve sülfamik asit gibi daha yumuşak asitler ince kirecin gündelik temizliğine uygundur. Hidroklorik ve fosforik asit içeren ürünler daha hızlı çalışır, ama yüzeye, derze ve cilde karşı daha serttir. Etiketten ilk bakılacak şey asidin cinsi ve ürünün hangi yüzeyler için hazırlandığıdır.
Metal yüzeylerde kullanılacak ürünün korozyon önleyici içerip içermediği de sorulmalıdır. İnhibitörsüz asit kireç bittikten sonra metale yönelir; paslanmaz çelikte nokta nokta çukurlaşma, galvaniz kaplamada ise çözünme yapabilir. Doğal taş, vernik ve boya için kullanım dışı bırakılan yüzeyler etiketin arkasında yazılıdır ve satın almadan önce okunması yeterlidir.
Püskürt, Bekle, Sil, Durula
Kireç çözücü sprey nasıl kullanılır diye soranlara dört adımı sıralıyoruz. Bu adımlar yüzey ne olursa olsun aynı kalır, değişen yalnızca bekleme süresidir.
- Yüzeydeki toz ve sabun köpüğü kuru bezle alınır, ürün 15-20 cm mesafeden eşit biçimde püskürtülür.
- Ürünün etiketinde yazan süre kadar beklenir; yüzey kurumadan işleme devam edilir.
- Gevşeyen kireç yumuşak bez ya da sünger ile silinir.
- Yüzey bol suyla durulanır ve kurulanır.
Etiketteki süreyi aşmak daha iyi sonuç vermez; yüzey kuruyup asit orada kalırsa leke ve matlaşma oluşur. Köpürme olmuyorsa kireç çözülmüyordur ya da yüzeyde çözülecek kireç kalmamıştır, ikinci turdan önce bunun ayırt edilmesi gerekir. Havalandırması zayıf küçük banyolarda pencere açık tutulur, eldiven kullanılır. Kalın kireçte ikinci turdan önce yüzey durulanıp kurutulursa yeni ürün gevşemiş kireci taşımak yerine doğrudan kalan tabakaya ulaşır. Bu şekilde iki üç turda sonuç alınan yüzey, tek seferde uzun bekletilen yüzeyden daha az zarar görür.
Endüstriyel Ekipmanda Neden Devir Daim Gerekir?
Fabrikada kireç genellikle borunun içinde birikir, gözle görülen yüzeyde ise çok azdır. Chiller kondenserinin su tarafı, eşanjör plakaları, kalıp soğutma kanalları ve kazan boruları spreyin ulaşamayacağı yerlerdir. Spreyi dışarıdan sıkmak iç yüzeyi çözmez; ürünü boru içine doldurup beklemek ise çözeltinin kireçle temas eden kısmında tükenmesine yol açar. Bu yüzden kapalı devrede çözelti pompayla dolaştırılır, taze çözelti sürekli kireçle karşılaşır.
Endüstriyel çözelti inhibitör de içerir. İnhibitör, kireç bittikten sonra asidin metale yönelmesini yavaşlatır. DNC olarak ürettiğimiz D-SCALER endüstriyel kireç sökücü için teknik bültende pH değeri 1,5-2 verilir. Ürün saf ya da 1/5-1/20 oranında pompayla devir daim yapılır, bakır ve pirinç içeren sistemlerde de kullanılır. Kireci parça parça koparmayıp eşit biçimde çözdüğü için dar kanalları tıkamaz. Alüminyum ve galvaniz içeren sistemlerde ise D-SCALER SD seçilir.
İşlem bittiğinde çözelti tahliye edilir, sistem yıkanır ve DNCOL NEUTRAL ile nötralize edilir. Bir kondenserde ya da kalıp soğutma kanalında kireç temizlenince ısı geçişi düzelir. Tesisler bunu yoğuşma basıncında, soğuma süresinde ya da enerji tüketiminde görür. Sprey ile makinenin dış yüzeyi parlatılabilir, ama bu sayıları değiştiren iç yüzeydeki birikimdir ve onun için çözeltinin içeriden dolaşması gerekir.
Sprey form ise bu tesislerde makinenin dış kasasına, yıkama alanındaki beyaz lekelere ve musluk çevrelerine kalır; iç yüzeydeki iş devir daim ile yapılır.
Sprey Hangi Yüzeylerde Kullanılmaz?
Asit içeren sprey kireç çözücü kalsiyum karbonatı çözdüğü için kalsiyum karbonattan oluşmuş yüzeye de saldırır. Mermer, traverten, kireç taşı ve bazı doğal taşlar bu yüzden yasaktır; asit değdiği yerde matlaşma ve oyuk bırakır. Bu taşlardan yapılmış banyo tezgâhında su damlası bile uzun süre beklediğinde iz yapar, sprey ise çok daha belirgin bir leke bırakır. Taş yüzeylerde nötr ya da bu taşlara özel temizleyici seçilir.
Çimento esaslı derz, eloksallı alüminyum, galvaniz kaplama, lake boya, vernikli ahşap ve kaplamalı bataryalar da dikkat gerektirir. Kauçuk ve silikon contalarda uzun temas kırılganlık yapabilir. Emin olunamayan yüzeyde ürün görünmeyen bir noktada denenir. Sprey ile kireç sökmenin bir kuralı da çamaşır suyu, klor içeren temizleyici ve alkali ürünlerle karıştırılmamasıdır; asit klorla buluştuğunda zehirli klor gazı çıkar.
Fayans yüzeylerde de durum benzerdir; sırlı seramik asitten etkilenmez, ama mat ve cilasız fayansın gözeneğine giren ürün ışıkta leke olarak görünür. Banyoya yeni giren birinin ilk sorması gereken, taşın ve derzin türüdür. Taşın türü anlaşılamıyorsa mutfaktaki bir parça limon ya da sirke ile deneme yapılabilir; yüzey köpürüp matlaşıyorsa asitli ürün o yüzeyde kullanılamaz.
İlgili içerik: Kireç Sökücü Nasıl Kullanılır?
Kireçlenme Neden Tekrar Başlar?
Temizlenen yüzeyde kireç yeniden oluşuyorsa kaynak sudur. Su sertliği yüksek şehirlerde musluktan akan su her damlada mineral taşır ve buharlaşma bu mineralleri yüzeyde bırakır. En hızlı kireçlenen yerler sıcak suyla çalışan noktalardır; çünkü su ısındıkça kalsiyum ve magnezyum bileşikleri çözünürlüklerini yitirir. Duş başlığı, çay makinesi ve su ısıtıcı bu yüzden önce kireçlenir.
Evde alınacak önlem basittir. Duş sonrası camı çekmek, musluk çevresini kuru bezle silmek ve su damlalarının kurumasına izin vermemek tabakanın kalınlaşmasını geciktirir. Kalın birikim oluştuktan sonra işlem uzar ve yüzeye daha fazla ürün değer. Sert sulu bölgelerde su yumuşatma cihazı kullanan işletmeler kireç sökme sıklığını belirgin biçimde azaltır; kapalı devrelerde ise su şartlandırma ve blöf programı aynı işi yapar.
Güvenli Kullanım ve Saklama
Sprey formda asit damlacıkları havada kalır ve solunduğunda boğazı yakar. Kapalı ve havalandırması zayıf alanda kullanım sırasında kapı ve pencere açılır, çocuklar ve evcil hayvanlar ortamdan uzaklaştırılır. Eldiven ve gözlük kullanımı, spreyin yüzeye yakından basılmasından doğan sıçramaya karşı koruma sağlar.
Püskürtme sırasında ürünün gözünüze ya da cildinize sıçraması en sık görülen kazadır. Sıçrama olduğunda bölge hemen bol suyla yıkanır; ürünün üzerinde cilt ve göze temas halinde yapılacaklar yazılıdır ve okunmalıdır. Aerosol kutular ısı kaynaklarından ve güneşten uzak tutulur, boşalmış kutu bile delinmez ve ateşe atılmaz.
Ürün kapalı ambalajında, serin ve güneş görmeyen bir yerde saklanır. Boşalan kutu çöpe atılmadan önce etiketteki geri dönüşüm talimatına göre ayrılır. Kullanılmış ürünü bol su ile seyreltip gidere dökmek evsel kullanımda sorun çıkarmaz, ama büyük miktarlarda asitli atığın doğrudan kanalizasyona verilmesi yönetmeliklere aykırıdır.
Kireç Sökücü Sprey Hakkında Sık Sorulan Sorular
Kireç çözücü sprey nasıl kullanılır?
Ürün temiz yüzeye 15-20 cm mesafeden püskürtülür ve etiketteki süre kadar bekletilir. Sonra yumuşak bezle silinir, bol suyla durulanır ve kurulanır. Yüzeyin kurumasına izin verilmez.
Sprey kireç çözücü mermere zarar verir mi?
Evet. Mermer kalsiyum karbonattan oluştuğu için asit onu da çözer ve yüzeyde matlaşma, oyuk ve leke bırakır. Mermer, traverten ve kireç taşı gibi yüzeylerde asitli sprey kullanılmaz.
Banyo kireç sökücü sprey fayans derzine uygulanır mı?
Derz çimento esaslıysa asit onu zamanla aşındırır. Kısa temas ve bol durulama gerekir, derz aralarına uzun süre ürün bırakılmaz. Epoksi derzlerde ürün etiketine bakmak yeterlidir.
Musluk kireç sökücü olarak sprey batarya kaplamasını bozar mı?
Krom kaplamada kısa temas sorun çıkarmaz. Mat siyah, altın ya da PVD gibi dekoratif kaplamalarda üreticinin bakım talimatına uyulur, çünkü asit rengi soldurabilir. Uygulamadan sonra bol suyla durulamak lekeyi önler.
Kireç sökücü sprey ne kadar süre bekletilir?
Süreyi ürünün etiketi belirler ve yüzeye göre değişir. İnce kireçte kısa bekleme yeterlidir, kalın tabakada işlem tekrarlanır. Yüzey kurumadan silinmesi gerekir.
Kireç sökücü sprey çamaşır suyuyla birlikte kullanılabilir mi?
Hayır. Asit ile klor buluştuğunda zehirli klor gazı açığa çıkar. İki ürün aynı yüzeyde ardı ardına kullanılacaksa arada yüzey iyice durulanır ve ortam havalandırılır.
Kireç sökücü sprey paslanmaz çelikte kullanılır mı?
Paslanmaz çelik tezgâhlarda ve ekipman dış yüzeylerinde kısa temasla kullanılır. Ürün çeliğin fırçalama yönünde silinir ve ardından yüzey durulanıp kurulanır. Asit yüzeyde kalırsa sonradan leke yapar.
Sprey ile chiller kondenserindeki kireç temizlenir mi?
Hayır. Kireç borunun iç yüzeyinde birikir ve sprey oraya ulaşamaz. Kondenser suyla çalışan kapalı bir devre olduğu için çözelti pompayla dolaştırılır ve ardından nötralize edilir.
Kireç sökücü sprey cilde ya da göze temas ederse ne yapılır?
Temas eden bölge hemen bol suyla yıkanır. Göze sıçradıysa en az birkaç dakika akan suyla yıkanır ve bir sağlık kuruluşuna başvurulur. Ürünün güvenlik bilgi formu yanınızda olursa doktorun işi kolaylaşır.
Kireç sökücü kullandıktan sonra kireç tekrar oluşmasın diye ne yapılır?
Su damlaları kuru bezle silinirse kireç oluşmaz. Duş sonrası camı çekmek ve musluk çevresini kurulamak yeterli olur. Sert su bölgelerinde bu düzen ayda bir yapılan kireç temizliği ihtiyacını belirgin biçimde azaltır.